មូលនិធិពាក្យ

នេះ

ពាក្យ

NOVEMBER 1909 ។


រក្សាសិទ្ធិ, 1909, ដោយ HW PERCIVAL ។

ពេលវេលាជាមួយមិត្តភក្ដិ។

 

វាហាក់ដូចជាមិនសមហេតុសមផលថាគំនិតផ្ទុយគ្នាពីរឬច្រើនអាចត្រឹមត្រូវទាក់ទងនឹងសេចក្តីពិតណាមួយ។ ហេតុអ្វីបានជាមានមតិជាច្រើនដែលទាក់ទងនឹងបញ្ហាឬវត្ថុខ្លះ? តើយើងអាចប្រាប់ពីគំនិតណាដែលត្រឹមត្រូវហើយថាតើសេចក្តីពិតគឺជាអ្វីទៅ?

សេចក្តីពិតអរូបីមិនអាចត្រូវបានបង្ហាញឬបង្ហាញដល់ចិត្តមនុស្សទេហើយចិត្តមនុស្សមិនអាចយល់ភស្តុតាងឬការបង្ហាញបែបនេះបានទេដែលអាចផ្តល់ឱ្យវាលើសពីច្បាប់អង្គការនិងការងាររបស់សកលលោកអាចត្រូវបានបង្ហាញឱ្យឃើញ សត្វឃ្មុំឬជាង tadpole មួយអាចយល់ពីការកសាងនិងប្រតិបត្តិការនៃក្បាលរថភ្លើង។ ប៉ុន្តែទោះបីជាចិត្តគំនិតរបស់មនុស្សមិនអាចយល់ពីសេចក្តីពិតតែមួយនៅក្នុងអរូបីក៏ដោយក៏យើងអាចយល់ពីសេចក្តីពិតទាក់ទងនឹងរឿងឬបញ្ហាណាមួយនៅក្នុងសកលលោកដែលបានបង្ហាញឱ្យឃើញ។ ការពិតគឺជារឿងមួយ។ វាអាចទៅរួចដែលគំនិតរបស់មនុស្សត្រូវបានបណ្តុះបណ្តាលនិងអភិវឌ្ឍដូច្នេះវាអាចដឹងអ្វីៗទាំងអស់។ មាន ៣ ដំណាក់កាលឬដឺក្រេដែលចិត្តមនុស្សត្រូវតែឆ្លងកាត់មុនពេលដែលវាអាចដឹងរឿងរ៉ាវណាមួយបាន។ រដ្ឋទីមួយគឺភាពល្ងង់ខ្លៅឬភាពងងឹត។ ទីពីរគឺគំនិតឬជំនឿ។ ទីបីគឺជាចំណេះដឹងរឺជាការពិតដូចវាដែរ។

ភាពល្ងង់ខ្លៅគឺជាស្ថានភាពនៃភាពងងឹតខាងផ្លូវចិត្តដែលគំនិតអាចនឹងមើលឃើញរឿងមួយប៉ុន្តែមិនអាចយល់បានទេ។ នៅពេលដែលនៅក្នុងភាពល្ងង់ខ្លៅគំនិតផ្លាស់ទីនៅក្នុងនិងត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយញ្ញាណ។ អារម្មណ៍ដូច្នេះពពកពណ៌និងបំភាន់ចិត្តថាចិត្តមិនអាចបែងចែករវាងពពកនៃភាពល្ងង់ខ្លៅនិងវត្ថុដូចវាទេ។ ចិត្តនៅតែល្ងង់ខ្លៅខណៈពេលដែលវាត្រូវបានគ្រប់គ្រងដឹកនាំនិងដឹកនាំដោយញ្ញាណ។ ដើម្បីចេញពីភាពងងឹតនៃភាពល្ងង់ខ្លៅគំនិតត្រូវតែទាក់ទងនឹងការយល់ដឹងអំពីអ្វីដែលប្លែកពីអារម្មណ៍។ នៅពេលចិត្តព្យាយាមយល់អ្វីមួយដូចជាប្លែកពីការដឹងរឿងវាត្រូវតែគិត។ ការគិតបណ្តាលឱ្យចិត្តគំនិតផុតពីភាពល្ងង់ខ្លៅងងឹតទៅក្នុងសភាពនៃគំនិត។ ស្ថានភាពនៃគំនិតគឺថានៅក្នុងគំនិតដែលដឹងអំពីរឿងមួយហើយព្យាយាមរកឱ្យឃើញថាវាជាអ្វី។ នៅពេលដែលចិត្តទាក់ទងនឹងបញ្ហាឬបញ្ហាណាមួយវាចាប់ផ្តើមបំបែកខ្លួនវាជាអ្នកគិតពីរឿងដែលវាទាក់ទងនឹងខ្លួនវា។ បន្ទាប់មកវាចាប់ផ្តើមមានយោបល់អំពីរឿង។ មតិទាំងនេះមិនទាក់ទងនឹងវាទេនៅពេលវាពេញចិត្តនឹងស្ថានភាពនៃភាពល្ងង់ខ្លៅលើសពីគំនិតខ្ជិលច្រអូសឬមនសិការជ្រាលជ្រៅនឹងរវល់នឹងគំនិតរបស់ពួកគេទាក់ទងនឹងរឿងដែលមិនទាក់ទងនឹងអារម្មណ៍។ ប៉ុន្តែពួកគេនឹងមានមតិទាក់ទងនឹងរឿងធម្មជាតិ។ មតិគឺជារដ្ឋដែលចិត្តមិនអាចមើលឃើញការពិតឬវត្ថុដែលវាមានភាពខុសគ្នាពីអារម្មណ៍ឬវត្ថុដូចដែលវាលេចឡើង។ មតិរបស់មនុស្សម្នាក់បង្កើតជាជំនឿរបស់គាត់។ ជំនឿរបស់គាត់គឺជាលទ្ធផលនៃគំនិតរបស់គាត់។ មតិគឺជាពិភពកណ្តាលរវាងភាពងងឹតនិងពន្លឺ។ វាគឺជាពិភពដែលអារម្មណ៍និងផ្លាស់ប្តូរវត្ថុដែលកើតឡើងដោយពន្លឺនិងស្រមោលនិងការឆ្លុះបញ្ចាំងវត្ថុត្រូវបានគេមើលឃើញ។ នៅក្នុងស្ថានភាពនៃគំនិតនេះគំនិតមិនអាចឬមិនបែងចែកស្រមោលពីវត្ថុដែលបោះវាហើយមិនអាចមើលឃើញពន្លឺដែលខុសគ្នាពីស្រមោលឬវត្ថុនោះទេ។ ដើម្បីចេញពីស្ថានភាពនៃគំនិតគំនិតត្រូវតែព្យាយាមស្វែងយល់ពីភាពខុសគ្នារវាងពន្លឺវត្ថុនិងការឆ្លុះបញ្ចាំងឬស្រមោលរបស់វា។ នៅពេលចិត្តព្យាយាមដូច្នេះវាចាប់ផ្តើមបែងចែករវាងមតិត្រូវនិងយោបល់ខុស។ គំនិតត្រឹមត្រូវគឺជាសមត្ថភាពនៃចិត្តក្នុងការសម្រេចថាតើភាពខុសគ្នារវាងវត្ថុនិងការឆ្លុះបញ្ចាំងនិងស្រមោលរបស់វាឬមើលឃើញអ្វីដែលវាមាន។ មតិខុសគឺការធ្វើខុសនៃការឆ្លុះបញ្ចាំងឬស្រមោលរបស់អ្វីមួយសម្រាប់រឿងខ្លួនឯង។ ខណៈពេលដែលស្ថិតក្នុងស្ថានភាពនៃគំនិតគំនិតមិនអាចមើលឃើញពន្លឺដែលខុសពីទស្សនៈត្រូវនិងខុសហើយវត្ថុក៏មិនខុសពីការឆ្លុះបញ្ចាំងនិងស្រមោលរបស់វាដែរ។ ដើម្បីអាចមានយោបល់ត្រឹមត្រូវមនុស្សម្នាក់ត្រូវតែដោះលែងគំនិតពីការរើសអើងនិងឥទ្ធិពលនៃអារម្មណ៍។ ញ្ញាណមានពណ៌ឬជះឥទ្ធិពលដល់គំនិតដូចជាបង្កើតការរើសអើងហើយកន្លែងណាដែលការរើសអើងមិនមានយោបល់ត្រឹមត្រូវ។ ការគិតនិងការបណ្តុះបណ្តាលចិត្តឱ្យគិតគឺចាំបាច់ដើម្បីបង្កើតជាគំនិតត្រឹមត្រូវ។ នៅពេលដែលចិត្តបានបង្កើតជាគំនិតត្រឹមត្រូវហើយបដិសេធមិនអនុញ្ញាតឱ្យញ្ញាតិមានឥទ្ធិពលឬប្រកាន់ពូជសាសន៍ប្រឆាំងនឹងគំនិតត្រឹមត្រូវហើយកាន់គំនិតត្រឹមត្រូវនោះមិនថាវាអាចប្រឆាំងនឹងជំហររបស់មនុស្សម្នាក់ឬផលប្រយោជន៍របស់ខ្លួនឯងឬមិត្តភក្តិនិង ប្រកាន់ខ្ជាប់នូវគំនិតត្រឹមត្រូវមុននិងក្នុងការពេញចិត្តចំពោះអ្វីផ្សេងទៀតបន្ទាប់មកចិត្តនឹងសម្រាប់ពេលវេលាដែលត្រូវបានឆ្លងចូលទៅក្នុងស្ថានភាពនៃចំណេះដឹង។ ចិត្តនឹងមិនមានមតិអំពីរឿងណាមួយហើយក៏មិនត្រូវច្រឡំដោយមតិផ្សេងទៀតដែលផ្ទុយគ្នាប៉ុន្តែនឹងដឹងថារឿងនោះគឺដូចវាដែរ។ មនុស្សម្នាក់ឆ្លងកាត់ស្ថានភាពនៃគំនិតឬជំនឿហើយចូលទៅក្នុងស្ថានភាពនៃចំណេះដឹងឬពន្លឺដោយប្រកាន់ខ្ជាប់នូវអ្វីដែលគាត់ដឹងថាជាការពិតដោយពេញចិត្តនឹងអ្វីផ្សេងទៀត។

ចិត្តរៀនដឹងការពិតនៃរឿងណាមួយដោយទាក់ទងខ្លួនវាជាមួយរឿងនោះ។ នៅក្នុងស្ថានភាពនៃចំណេះដឹងបន្ទាប់ពីវាបានរៀនគិតហើយអាចឈានដល់ការទទួលបានគំនិតត្រឹមត្រូវដោយសេរីភាពពីការរើសអើងនិងការគិតពិចារណាបន្តទៀតចិត្តគំនិតមើលឃើញអ្វីមួយដូចជាវាហើយដឹងថាវាដូចជាពន្លឺដែរ។ ដែលជាពន្លឺនៃចំណេះដឹង។ ខណៈពេលដែលស្ថិតក្នុងភាពល្ងង់ខ្លៅវាមិនអាចមើលឃើញបានទេហើយនៅក្នុងស្ថានភាពនៃការយល់ឃើញវាមិនឃើញពន្លឺនោះទេប៉ុន្តែឥឡូវនេះនៅក្នុងស្ថានភាពចំណេះដឹងចិត្តអាចមើលឃើញពន្លឺដែលត្រូវបានគេសម្គាល់ឃើញខុសគ្នាពីវត្ថុមួយនិងការឆ្លុះបញ្ចាំងនិងស្រមោលរបស់វា។ ។ ពន្លឺនៃចំណេះដឹងនេះមានន័យថាការពិតនៃរឿងមួយត្រូវបានគេដឹងថាវត្ថុណាមួយត្រូវបានគេដឹងថាជាការពិតហើយមិនមែនដូចជាវាលេចឡើងនៅពេលពពកដោយភាពល្ងង់ខ្លៅឬច្របូកច្របល់ដោយមតិ។ ពន្លឺនៃចំណេះដឹងពិតនេះនឹងមិនត្រូវបានយល់ច្រឡំចំពោះពន្លឺឬពន្លឺផ្សេងទៀតដែលត្រូវបានគេស្គាល់នៅក្នុងចិត្តដោយភាពល្ងង់ខ្លៅឬយោបល់នោះឡើយ។ ពន្លឺនៃចំណេះដឹងគឺជាភស្ដុតាងដែលមិនអាចបញ្ជាក់បាន។ នៅពេលដែលវាត្រូវបានគេមើលឃើញថាវាដោយសារតែការគិតត្រូវបានបញ្ចប់ទៅដោយចំណេះដឹងដូចជានៅពេលដែលមនុស្សម្នាក់ដឹងរឿងមួយដែលគាត់លែងឆ្លងកាត់ដំណើរការនៃហេតុផលវង្វេងស្មារតីអំពីអ្វីដែលគាត់បានវែកញែកហើយឥឡូវនេះដឹង។

ប្រសិនបើអ្នកណាម្នាក់ចូលបន្ទប់ងងឹតគាត់មានអារម្មណ៍ថាគាត់ចូលក្នុងបន្ទប់ហើយអាចជំពប់ដួលលើវត្ថុនៅក្នុងវាហើយវាយខ្លួនឯងនឹងគ្រឿងសង្ហារិមនិងជញ្ជាំងឬប៉ះទង្គិចជាមួយអ្នកដទៃដែលកំពុងធ្វើចលនាដូចចេតនារបស់គាត់នៅក្នុងបន្ទប់។ នេះគឺជាស្ថានភាពនៃភាពល្ងង់ខ្លៅដែលមនុស្សល្ងង់ខ្លៅរស់នៅ។ បន្ទាប់ពីគាត់បានផ្លាស់ប្តូរបន្ទប់បន្ទប់ភ្នែករបស់គាត់មានទម្លាប់ងងឹតហើយដោយការព្យាយាមគាត់អាចបែងចែកភាពស្រអាប់នៃវត្ថុនិងតួលេខផ្លាស់ទីនៅក្នុងបន្ទប់។ នេះគឺដូចជាការឆ្លងកាត់ពីស្ថានភាពនៃភាពល្ងង់ខ្លៅទៅជាស្ថានភាពនៃគំនិតដែលមនុស្សអាចបែងចែករឿងមួយដែលស្រអាប់ពីវត្ថុមួយផ្សេងទៀតនិងដើម្បីយល់ពីរបៀបមិនប៉ះទង្គិចជាមួយតួលេខផ្លាស់ប្តូរផ្សេងទៀត។ ឧបមាថាអ្នកដែលនៅក្នុងរដ្ឋនេះឥឡូវកំពុងគិតពិចារណាអំពីពន្លឺរបស់ខ្លួនហើយបានលាក់បាំងអំពីមនុស្សរបស់គាត់ហើយឧបមាថាឥឡូវនេះគាត់យកពន្លឺហើយចាំងពន្លឺនៅជុំវិញបន្ទប់។ តាមរយៈការបំភ្លឺវានៅជុំវិញបន្ទប់គាត់មិនត្រឹមតែច្រឡំខ្លួនឯងប៉ុណ្ណោះទេប៉ុន្តែថែមទាំងធ្វើឱ្យមានការភ័ន្តច្រឡំនិងរំខានដល់ចលនាផ្លាស់ប្តូរផ្សេងទៀតនៅក្នុងបន្ទប់។ នេះគឺដូចជាបុរសម្នាក់ដែលកំពុងព្យាយាមមើលវត្ថុដែលមានលក្ខណៈប្លែកពីអ្វីដែលពួកគេបានបង្ហាញខ្លួនចំពោះគាត់។ នៅពេលដែលគាត់បញ្ចេញពន្លឺរបស់គាត់វត្ថុទាំងនោះលេចចេញជារូបរាងខុសពីពន្លឺនិងពន្លឺដែលស្រឡាំងកាំងឬច្របូកច្របល់ដល់ចក្ខុវិស័យរបស់គាត់ព្រោះចក្ខុវិស័យរបស់បុរសត្រូវបានយល់ច្រលំដោយទស្សនៈផ្ទុយគ្នាអំពីខ្លួនគាត់និងអ្នកដទៃ។ ប៉ុន្តែនៅពេលគាត់ពិនិត្យយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់លើវត្ថុដែលពន្លឺរបស់គាត់សម្រាកហើយមិនត្រូវបានរំខានឬច្របូកច្របល់ដោយអំពូលភ្លើងនៃតួលេខផ្សេងទៀតដែលឥឡូវនេះកំពុងឆេះគាត់រៀនមើលវត្ថុណាមួយហើយវារៀនដោយបន្តពិនិត្យមើលវត្ថុ។ របៀបមើលវត្ថុណាមួយនៅក្នុងបន្ទប់ ឥឡូវយើងគិតថាគាត់អាចពិនិត្យមើលវត្ថុនិងផែនការបន្ទប់ដើម្បីរកឱ្យឃើញការបើកបន្ទប់ដែលបានបិទ។ តាមរយៈការខិតខំប្រឹងប្រែងជាបន្តគាត់អាចដោះចេញនូវអ្វីដែលរារាំងការបើកហើយនៅពេលដែលគាត់ធ្វើឱ្យមានពន្លឺជន់លិចចូលក្នុងបន្ទប់និងធ្វើឱ្យវត្ថុមើលឃើញទាំងអស់។ ប្រសិនបើគាត់មិនបានធ្វើឱ្យងងឹតភ្នែកដោយសារទឹកជំនន់នៃពន្លឺភ្លឺហើយមិនបិទការបើកម្តងទៀតដោយសារតែពន្លឺដែលហូរចូលនិងធ្វើឱ្យភ្នែករបស់គាត់មើលទៅមិនឆើតឆាយនឹងពន្លឺគាត់នឹងឃើញវត្ថុទាំងអស់នៅក្នុងបន្ទប់បន្តិចម្តង ៗ ដោយគ្មានដំណើរការយឺត។ នៅលើគ្នាដាច់ដោយឡែកពីគ្នាជាមួយនឹងពន្លឺស្វែងរករបស់គាត់។ ពន្លឺដែលជន់លិចបន្ទប់គឺដូចជាពន្លឺនៃចំណេះដឹង។ ពន្លឺនៃចំណេះដឹងធ្វើឱ្យអ្វីៗទាំងអស់ដឹងហើយវាគឺដោយពន្លឺនោះដែលវត្ថុនីមួយៗត្រូវបានគេដឹងថាជាវា។

HW Percival